Verhaalsrecht bij ontbreken van het vereiste rijbewijs

Het Hof van Cassatie oordeelt dat een verplichte BA-autoverzekeraar zijn verhaalsrecht kan uitoefenen wanneer het voertuig bij het ongeval werd bestuurd door iemand zonder het wettelijk vereiste rijbewijs. De verzekeraar hoeft daarbij geen causaal verband aan te tonen tussen het ontbreken van dat rijbewijs en het ongeval.

Feiten en procedure

G.C. veroorzaakte op 25 april 2013 een verkeersongeval waarvoor hij volledig aansprakelijk werd gesteld. AG Insurance vergoedde de derde benadeelde en vorderde vervolgens de betaalde bedragen terug. Volgens de verzekeraar bestuurde G.C. een voertuig met aanhangwagen zonder het vereiste rijbewijs BE.

De politierechtbank verklaarde de vordering eerst onontvankelijk wegens laattijdige kennisgeving. In hoger beroep verklaarde de rechtbank van eerste aanleg van Henegouwen de vordering ontvankelijk, maar ongegrond. Die rechtbank oordeelde dat de verzekeraar moest bewijzen dat het ontbreken van het juiste rijbewijs causaal had bijgedragen tot het ongeval. AG Insurance stelde cassatieberoep in.

Geen bijkomende causaliteitsvereiste

De vraag was of het verhaalsrecht op grond van de artikelen ‘24 en 25, 3°, eerste lid, b), van het vroegere modelcontract’ afhankelijk was van een bewijs van oorzakelijk verband. Het Hof beantwoordt die vraag ontkennend.

Volgens het Hof vereist artikel 25, 3°, eerste lid, b), van het modelcontract enkel dat het voertuig op het ogenblik van het ongeval werd bestuurd door iemand die niet voldeed aan de Belgische wettelijke of reglementaire voorwaarden om dat voertuig te besturen. De bepaling bevat geen bijkomende voorwaarde dat de rijbewijsinbreuk het ongeval heeft veroorzaakt of eraan heeft bijgedragen.

Het verhaalsrecht bestaat zodra de verzekeraar de benadeelde derde heeft vergoed en vaststaat dat de bestuurder niet aan de wettelijke voorwaarden voldeed, bijvoorbeeld door het ontbreken van het vereiste rijbewijs.

Onderscheid met artikel 11

De rechtbank had zich gebaseerd op artikel 11 van de vroegere wet van 25 juni 1992 op de landverzekeringsovereenkomst. Het Hof maakt evenwel een onderscheid tussen een vervalbeding wegens de niet-nakoming van een contractuele verplichting en het verhaalsrecht dat steunt op de schending van een wettelijke verplichting. Artikel 11 staat daarom niet in de weg aan de uitoefening van het verhaalsrecht zonder causaliteitsbewijs.

Vernietiging en verwijzing

Het Hof vernietigt het vonnis en verwijst de zaak naar de rechtbank van eerste aanleg van Waals-Brabant, zetelend in hoger beroep. Die rechtbank zal de zaak opnieuw behandelen met inachtneming van de rechtsopvatting van het Hof van Cassatie.