Dertig jaar Welzijnswet: een dynamisch kader voor welzijn op het werk
Op 4 augustus 1996 werd de Welzijnswet afgekondigd. Deze wet verplicht werkgevers maatregelen te nemen ter bevordering van het welzijn van werknemers bij de uitvoering van hun werkzaamheden. Dertig jaar later blijft zij een belangrijk kader voor het welzijnsbeleid op de werkvloer.
Van bescherming naar preventie
Vóór de Welzijnswet golden al verplichtingen inzake de bescherming van werknemers. De Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978 verplicht de werkgever in artikel 20, 2° om als zorgvuldig en voorzichtig werkgever zorg te dragen voor de veiligheid en gezondheid van werknemers. Artikel 17, 4° bepaalt dat werknemers handelingen moeten vermijden die hun eigen veiligheid of die van anderen in gevaar kunnen brengen.
De Welzijnswet van 4 augustus 1996 verruimde deze benadering. Onder invloed van de Europese Kaderrichtlijn 89/391/EEG staat een preventieve en multidisciplinaire aanpak centraal. Risico’s moeten systematisch worden geïdentificeerd, geëvalueerd en voorkomen. Het kader wordt verder ingevuld door de Codex over het Welzijn op het Werk en, voor zover nog van toepassing, het Algemeen Reglement voor de Arbeidsbescherming (ARAB).
Ruime welzijnsverplichtingen
De Welzijnswet geldt voor werkgevers en werknemers. Zij verplicht de werkgever alle noodzakelijke maatregelen te nemen voor het welzijn bij de uitvoering van de arbeid. Dat welzijn omvat onder meer arbeidsveiligheid, gezondheidsbescherming, psychosociale aspecten, ergonomie, arbeidshygiëne, verfraaiing van arbeidsplaatsen en bepaalde leefmilieumaatregelen.
De verplichtingen steunen op algemene preventiebeginselen en op een dynamisch risicobeheersingssysteem. Dit systeem vereist dat beroepsrisico’s voortdurend worden geïdentificeerd, geëvalueerd en waar mogelijk preventief worden uitgeschakeld. Niet alleen het bestaan van een preventiebeleid is van belang, maar ook de effectieve uitvoering ervan.
Nieuwe arbeidsvormen en technologieën
Telewerk, hybride werken, digitalisering en artificiële intelligentie brengen nieuwe vragen en risico’s mee. De Welzijnswet verplicht de werkgever beroepsrisico’s die verband houden met wijzigingen in de arbeidsorganisatie, nieuwe technologieën en gewijzigde arbeidsomstandigheden vooraf te beoordelen en passende preventiemaatregelen te nemen. Ook rust een informatie- en opleidingsverplichting op de werkgever tegenover werknemers die met dergelijke technologieën werken.
Het preventie- en welzijnsbeleid heeft een dynamisch karakter en dient te worden aangepast aan ervaring, werkmethoden en arbeidsomstandigheden.